Gesloten uitspanning De Landbouw wacht alsmaar

door Leo van der Velde

WASSENAAR | Het dichtgespijkerde café De Landbouw aan de Zijdeweg in Wassenaar is sinds de sluiting, twee jaar geleden, inzet van verschillende procedures.

Omdat het bekende witte pandje, dat dateert uit 1868, moet wijken voor de Noordelijke Randweg, is het onteigend. Rijkswaterstaat is nu eigenaar. Vandaag wordt een uitspraak verwacht over de hoogte van de te betalen koopsom aan Micherna bv, de vorige eigenaar. Dit bedrijf is van projectontwikkelaar Eddy de Kroes, die wel al een voorschot heeft gekregen. Uitbater Koenders van De Landbouw werd reeds eerder door Rijkswaterstaat uitgekocht, met ongeveer een vergelijkbaar bedrag. De Kroes wil het vroegere boerderijtje graag in delen uit elkaar halen en 65 meter verderop weer opbouwen. Dat mág van Rijkswaterstaat, maar dan moet de projectontwikkelaar snel overeenstemming bereiken met de gemeente Den Haag die veel geld voor het nieuwe stukje grond vraagt. Er loopt ook een procedure om het verpauperde bouwsel tot monument aan te wijzen.

Asfalt nieuwe randweg wacht op verdwijnen van De Landbouw
door Leo van der Velde

Duizenden automobilisten kijken op de grens van Den Haag en Wassenaar dagelijks met zekere weemoed naar de dichtgetimmerde uitspanning De Landbouw. Het café, dat dateert uit 1868, moet wijken voor de aanleg van de Noordelijke Randweg. Projectontwikkelaars zien er wel brood in, maar de tijd dringt.

WASSENAAR | Eenzaam staat het Wassenaarse eetcafé De Landbouw te somberen in het landschap. Alles eromheen is platgewalst en opgeruimd. De dakpannen van het dichtgespijkerde pand zijn gebroken of liggen schots en scheef. "Die pannetjes halen we er één voor één af. Ook die nog op het vuur staan", zei de Wassenaarse burgemeester Herman van den Muijsenberg op 27 mei in antwoord op vragen van het raadslid Cees Overdevest (CDA). De laatste opmerking was een subtiele woordspeling, omdat er op dat moment flink werd gesteggeld tussen de gemeente Den Haag en projectontwikkelaar Eddy de Kroes. Deze wil het pandje steen voor steen laten afbreken om het iets verder op weer op te bouwen. De énige manier om het voormalige boerderijtje van de ondergang te redden, omdat het nu eenmaal moet wijken voor de nieuwe randweg. Wassenaar wil voor die verplaatsing best toestemming geven, maar De Kroes, mede-eigenaar van Hotel Des Indes in Den Haag en bekend ook van poloclub Wassenaar, voelt er niets voor om een luttel stukje grond 400.000 euro aan Den Haag te betalen. Omdat de bestemming moet veranderen van 'verkeer' in 'horeca'. Met de tienduizenden mensen die ooit in het café of op het terras hebben gezeten wil Van den Muijsenberg het pand voor het nageslacht behouden. "De Landbouw is karakteristiek, historisch en heeft iets heel dierbaars", zei de burgemeester vrijdag nog. Omdat in Wassenaar de bodem van de gemeentelijke schatkist in zicht is, kan de gemeente niet veel meer doen dan het bij elkaar brengen van partijen. Toch heeft Van den Muijsenberg bij de Haagse wethouder Arend Hilhorst gedaan gekregen dat het pand naast het volkstuinencomplex Eigen Arbeid herbouwd mag worden. Alleen hoort daar een flinke zak geld bij. De Landbouw was ooit het voorhuis van de boerderij die in de negentiende eeuw voor de familie Van der Velde is neergezet. Vandaar ook dat de meeste Hagenaars het etablissement kennen onder de naam 'Van der Velde'.

1881

De eerste drankvergunning werd in 1881 verleend. Later zorgden de aanleg van de Hofpleinlijn, tussen Rotterdam en Scheveningen, en de bouw van Marlot en Mariahoeve voor nieuwe klandizie. Bovendien was De Landbouw, dankzij haar ligging vlak bij draf- en renbaan Duindigt, altijd hét café van gokkers en bookmakers. Mooie verhalen werden daarover verteld tijdens de laatste reunië van de familie Van der Velde, nu bijna twee jaar geleden. Volgens Frank van Schie, kleinzoon van uitbater Klaas van der Velde, ging er hier meer geld doorheen dan de Nederlandsche Bank ooit bij elkaar heeft gezien. Anneke en Eddy Koenders waren de laatste pachters. Zij veranderden het café na hun komst in 1983 gaandeweg in een petit-restaurant. Het werd er steeds drukker, tot het besluit viel dat het pandje weg moest vanwege het oprukkend asfalt. "Niemand had gedacht dat het ooit zo ver zou komen", vertelde Eddy Koenders vlak voor de definitieve sluiting in september 2000. De laatste weken kwamen toen honderden klanten langs om afscheid te nemen. "Ja logisch", zegt gemeentelijk woordvoerder Wim Issendonck als de nostalgie ter sprake komt. "Hoeveel opa's en oma's zullen zich niet De Landbouw herinneren als dé plek uit hun jeugd? Bij pa of ma achter op de fiets. En dan daar stoppen om een glaasje chocomel te gaan drinken." De uitspanning dankte haar populariteit voor een groot deel aan de strategische ligging. Maar ook aan lekkernijen als de befaamde bitterballen en kroketten, mosselen, saté en – niet in de laatste plaats – de lamskoteletjes met knoflooksaus. Daarom sprak Wassenaarder Fred van der Vlugt er graag af tot hij naar het Spaanse Marbella verhuisde. De beroemde autojournalist, die begin dit jaar is overleden, probeerde je er altijd een biefstukje met brood aan te praten. "Alleen als je behoorlijk eet, kun je goed werken" zei Van der Vlugt, die het gerecht dan maar zelf bestelde. Ook om elf uur 's morgens.

Nog weinig tijd

De vuilwitte muren met de dichtgetimmerde ramen houden het historisch pandje nog net overeind. Rijkswaterstaat won op 17 april een langdurige onteigeningszaak en is inmiddels eigenaar van het brokje historie. Projectmanager Nico Bootsma van Rijkswaterstaat vindt het niet netjes om over de vergoedingen aan De Kroes en uitbater Koenders te praten. "De informatie die daarover in de media is verschenen, is onvolledig", zegt hij diplomatiek. Volgens hem heeft de overheid altijd een tweesporentraject gevolgd. "Er moet per slot van rekening een weg worden aangelegd. Aan de ene kant de route van onteigening. Dat doen we heel fatsoenlijk. Wij gaan ook niet in de beroep en leggen ons neer bij het vonnis van de rechter. Aan de andere kant hebben we van meet af aan optimaal meegewerkt aan een eventuele verplaatsing van het café." Met zekere weemoed kijkt hij naar de kleurenfoto van de uitspanning in winterse sfeer en nog in goede doen op zijn bureau. "Toen we merkten dat de nieuwe burgemeester van Wassenaar zich ook sterk voor het behoud van het pand maakte, zijn we zelfs met Domeinen gaan praten of we het pand weer voor herbouw mogen afstaan. Geloof me, daar krijg je niet snel toestemming voor, maar goed, die is er nu." De Kroes en de gemeente Den Haag praten nog steeds over de aankoop van de grond, maar de projectontwikkelaar heeft nog meer ijzers in het vuur. Zijn bedrijf Micherna bv is ook een artikel 3-procedure begonnen om het pand tot monument te laten verklaren. Dat voorstel wordt op 28 oktober door de monumentencommissie behandeld, al geven deskundigen dit weinig kans van slagen. Bovendien heeft Rijkswaterstaat nog steeds geen herbouwplan gezien en de tijd gaat dringen. De asfaltaannemer staat namelijk al klaar.

lees het vervolg » De Afbraak